Ankara Yapısal Güçlendirme

Ankara'dan gelen yapısal güçlendirme telefonlarının çoğu bir dairenin salonundan değil, bir sahadan başlıyor. Oturmuş bir depo zemini, kenarı ufalanmış bir yükleme rampası, altından yeni bir hat geçeceği için kesilip sonra takviye edilmesi gereken bir beton plak, üstüne daha ağır bir makine konacağı için taşıma kapasitesi sorgulanan bir platform. Vema Teknik olarak güçlendirme işine buradan bakıyoruz: saha betonu, endüstriyel zemin, yol ve otopark yüzeyleri, altyapı geçişleri ve büyük kesitli beton elemanlar. Karot delme, beton kesme, asfalt kesme, duvar açma, filiz ekme ve güçlendirmeyi aynı ekiple yürüttüğümüz için, işin öncesindeki kesimi de sonrasındaki ankrajı da tek elden planlıyoruz.

Merkezimiz Eskişehir'de. Ankara'da şubemiz yok, orada sürekli bekleyen bir ekibimiz de yok. Bunu baştan yazıyoruz çünkü işin kurgusu buna göre değişiyor: Ankara'ya çıkarken ekipmanı, elması, ankraj malzemesini ve yedeğini yola çıkmadan hazırlarız, sahada eksik çıkan bir parça için "yarım saatte getiririz" diyemeyiz. Bu yüzden keşif ve ölçü aşamasını Ankara işlerinde daha ayrıntılı yaparız.

Ankara'da güçlendirme çağrısı bize nasıl geliyor

Ankara geniş yayılmış bir şehir ve sanayi ile lojistik alanları merkezden uzakta, ana yol akslarının üzerinde toplanmış durumda. Bize gelen işlerin büyük kısmı da bu hat üzerinden geliyor. Tekrar eden birkaç tablo var:

• Depo veya üretim alanında zemin plakasının belirli bir bölgede oturması, derz kenarlarının kırılması, forklift trafiğinin bu kırıkları hızla büyütmesi.
• Mevcut sahaya yeni bir makine, silo, vinç ayağı veya raf sistemi konacak olması; altındaki betonun bu noktasal yükü taşıyıp taşımayacağının sorgulanması.
• Yeni bir hat, kanal ya da altyapı geçişi için betonun kesilmesi, ardından kesilen bölgenin çevresindeki plakla birlikte çalışacak şekilde takviye edilmesi.
• Otopark, rampa ve manevra alanlarında yüzeyin dağılıp altındaki taşıyıcı tabakanın açığa çıkması.
• İstinat yapısı, kanal duvarı ya da menfez ağzı gibi elemanlarda çatlak ve ayrışma.

Bu işlerin ortak yanı şu: sorunun kaynağı çoğu zaman betonun kendisi değil, altındaki zemin ya da yükün nasıl aktarıldığı. Bunu konuşmadan güçlendirmeye başlarsak, aynı çatlak birkaç sezon sonra karşımıza yeniden çıkar.

Ankara zemini ve iklimi: kararı değiştiren iki başlık

Ankara'nın geniş bir bölümünde killi zeminlerle çalışılıyor. Killi zeminin en bilinen davranışı, su aldığında kabarması ve kuruduğunda büzülmesi. Bir saha betonunun altında bu hareket varsa, plak bazı noktalarda desteğini kaybeder, boşluk oluşur ve yük geldiğinde beton kendi ağırlığını taşımak zorunda kalır. Sonuç genelde aynı: plağın ortasında ya da derz kenarında düzensiz çatlaklar. Bu tabloda tek başına yüzeye epoksi çekmek ya da üstüne yeni bir kaplama atmak çözüm olmaz; önce boşluğun ve oturmanın ne kadar olduğu ortaya konur.

İkinci başlık iklim. Ankara rakımı yüksek, karasal iklimin görüldüğü bir şehir; kışın gece sıcaklıkları uzun süre donma sınırının altında kalabiliyor. Bunun bizim işimize iki doğrudan etkisi var. Birincisi, suyun betonun içindeki ve altındaki çatlaklara girip donması, hacim artışıyla çatlağı her sezon biraz daha büyütmesi. Yüzeyde ufak görünen bir kılcalın birkaç kış sonra derz kenarını koparmasının sebebi çoğunlukla budur. İkincisi, ankraj ve filiz ekme işlerinde kullanılan kimyasalların kür davranışı. Yapıştırıcı, hava sıcaklığına değil betonun kendi sıcaklığına göre sertleşir. Soğukta kür süresi uzar, belirli bir sınırın altında ise uygulama yapılmaz. Kış ayında Ankara'da iş planlarken bunu hesaba katarız. Beklemeden yük vermek, ankrajın kâğıt üzerinde doğru, sahada işe yaramaz olması demektir.

Saha betonu ve endüstriyel zeminde güçlendirme

Endüstriyel zeminde güçlendirme dediğimizde konuştuğumuz şey, plağın kırılıp yeniden dökülmesi değil; çoğu zaman mevcut plağın çalışır hale getirilmesi. Yaptığımız işler şöyle sıralanabilir:

• Derz yük aktarımının onarılması: Derzin iki tarafı arasında yük aktarımı kalmadığında, tekerlek derzin bir tarafından diğerine geçerken darbe gibi etki yapar ve kenar kırılır. Derze dik doğrultuda karotla açtığımız yuvalara donatı yerleştirip ankrajlayarak iki plağın birlikte çalışmasını sağlarız. Yuvalar tamir harcıyla kapatılır, yüzey trafiğe uygun kotta bitirilir.
• Çatlak dikişleme: Hareketi durmuş bir çatlağın iki yakasını, çatlağa dik yerleştirilen kısa donatılarla birbirine bağlarız. Delikler karotla açılır, temizlenir, kimyasal ankrajla doldurulur. Amaç çatlağı görünmez yapmak değil, açılmasını durdurmaktır.
• Makine ve ekipman altı takviyesi: Yeni yükün geleceği bölgede mevcut plağa ankrajlanan filiz donatılarıyla yeni beton kütlesinin bağlanması. Filizlerin çapı, aralığı ve gömme boyu projeden gelir; biz delik geometrisini ve uygulamayı buna göre kurarız.
• Kesim sonrası kenar takviyesi: Bir hat geçişi için plak kesildiğinde kesim kenarı zayıf noktadır. Kenar boyunca ankrajlanan donatı ile yeni dolgu betonunun eski plakla birlikte hareket etmesini sağlarız.

Bu işlerin hepsinde ortak nokta, delik açmadan önce mevcut donatının yerini bilmek. Zemin plaklarında hasır donatı, sanayi sahalarında ise altta geçen borular ve kanallar sürprize açık. Delme öncesi tarama yaparız; donatıyı ya da bir hattı kesmek, güçlendirme diye başlayıp yeni bir hasarla bitirmek demektir.

Yol, otopark ve altyapı geçişlerinde güçlendirme

Ankara'da tesis ve site içi yollarda, açık otoparklarda ve altyapı hatlarının geçtiği noktalarda çalışıyoruz. Buradaki güçlendirme işi genelde bir kesimle başlıyor: asfalt kesme makinesiyle geçiş hattı düzgün kenarla açılır, çalışma yapılır, sonra geri dolgu ve beton işi gelir. Sorun çoğunlukla bu geri dönüşün nasıl bağlandığında çıkar. Yeni betonu eskisine sadece temas ettirirseniz, ilk kış ve ilk ağır araçtan sonra birleşim yerinden ayrılır. Biz kesim kenarını yıkayıp temizler, eski betona filiz ekerek yeni dökümü mevcut kesitle bağlarız.

Rampa başları, kapı önleri ve kamyon manevra alanları en çok yorulan noktalar; yükün buralara tekrarlı ve dönerek geldiğini hesaba katmak gerekir. Rögar ve ızgara çerçeveleri de aynı şekilde: çerçeve gevşediğinde etrafındaki beton hızla dağılır. Çerçeve çevresini kesimle temiz bir geometriye getirip ankrajlı bir kuşakla yeniden bağlarız.

Otopark yapılarında ve tesis içinde büyük kesitli duvarlar üzerinde kapı, geçiş ya da ekipman boşluğu açılması istendiğinde duvar açma işini de yapıyoruz. Ancak şu ayrım net: bölme duvarla taşıyıcı perde aynı şey değildir. Hangisi olduğuna sahada göz kararıyla karar vermeyiz.

Filiz ekme ve ankraj donatısı: işin taşıyıcı ayağı

Güçlendirme işlerinin çoğu, sonunda tek bir soruya iner: yeni eklenen parça eskisine gerçekten bağlandı mı? Bu bağı kuran şey filiz ekme, yani mevcut betona açılan deliğe kimyasal ankrajla donatı ekilmesi. Sahada bunu şu sırayla yapıyoruz:

• Delik yerleri projeden aplike edilir, donatı taraması yapılır, gerekiyorsa delik yeri kaydırılır ve bu değişiklik kayda geçer.
• Delik, donatı çapına uygun çapta ve projede verilen gömme boyunda açılır. Derin ve büyük çaplı delikleri karotla, küçük çaplıları darbeli matkapla açarız; hangisinin kullanılacağı beton kalınlığına, donatı yoğunluğuna ve deliğin konumuna göre belirlenir.
• Delik temizliği işin en sık atlanan ama en belirleyici adımı. Basınçlı hava ve tel fırça ile en az iki tur temizlik yapılır. Sulu karot kullanıldıysa delik içinin kurumasını bekleriz; çamurlu bir deliğe sürülen yapıştırıcı beton yüzeyine değil, çamura yapışır.
• Kartuş statik karıştırıcıyla dipten doldurulur, hava boşluğu bırakılmaz. Donatı döndürülerek itilir, taşan malzeme sıyrılır.
• Kür süresi dolana kadar donatıya dokunulmaz, yük verilmez. Sıcaklık düştükçe bu süre uzar.
• İşveren veya kontrollük isterse seçilen ankrajlarda çekme testi yapılabilmesi için düzenimizi buna uygun kurarız.

Filiz ekmenin hatası dışarıdan görünmez; yük geldiğinde ortaya çıkar. Ucuz görünen ama yanlış yapıldığında en pahalıya patlayan kalem budur.

Kolona, kirişe ve perdeye dokunmadan önce ne isteriz

Bu maddeyi pazarlık konusu yapmıyoruz: kolon, kiriş, taşıyıcı perde ve benzeri taşıyıcı elemanlarda statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan iş yapmayız. Ne delik açarız, ne kesim yaparız, ne de "burası zaten ince, bir şey olmaz" gibi bir kabulle başlarız. Güçlendirme işinin tanımı zaten bir mühendislik kararının sahada uygulanmasıdır; kararı biz vermeyiz, uygularız.

Pratikte şöyle işliyor. Elinizde proje varsa, delik çapları, gömme boyları, ankraj aralıkları ve varsa kesit büyütme detayları oradan okunur; biz uygulanabilirliğini sahada kontrol eder, çakışma varsa proje müellifine geri sorarız. Proje yoksa, önce ölçüm ve tespit aşaması gerekir: eleman boyutları, mevcut donatı düzeni, beton durumu ve hasarın niteliği kayıt altına alınır. Bu bilgilerle bir mühendis karar üretir, ondan sonra sahaya çıkarız. Ara aşamada "geçici olarak" delik açmak, sonradan düzeltilemeyecek bir zarar bırakabilir.

Aynı disiplin geçici destekte de geçerli: bir kesitin bir bölümü kaldırılacaksa, kaldırma sırasında yükün nasıl taşınacağı önceden çözülmüş olmalıdır. Destek kurulmadan kesime başlamayız.

Eskişehir'den Ankara'ya nasıl çalışıyoruz ve fiyat neye göre çıkar

Eskişehir ile Ankara arası karayoluyla yaklaşık 230 kilometre, normal koşullarda iki buçuk üç saatlik bir yol. Bu bizim için şu demek: Ankara işleri günübirlik çıkılabilir, ama plansız çıkılamaz. Uygulamamız şu şekilde:

• Ön değerlendirmeyi fotoğraf, video ve ölçü bilgisiyle yaparız. Plak kalınlığı, hasarın yayılımı, erişim yolu, tavan yüksekliği, su ve elektrik durumu, çalışma saatleri bu aşamada netleşir.
• Ekipman, elmas uç, ankraj malzemesi ve yedekleri yola çıkmadan hazırlanır. Sahada eksik kalan bir parça bir günlük kayıp demek olduğu için yedekle gideriz.
• Aynı tesisteki tüm kalemleri (kesim, karot, filiz, güçlendirme) mümkün olduğunca tek programda toplarız: sizin için daha az kesinti, bizim için daha az sefer.
• Üretimin durmaması gereken tesislerde gece ya da hafta sonu vardiyası konuşuruz; bunun iş programına ve maliyete etkisi baştan yazılır.

Fiyat konusunda net olalım: bu sayfada rakam yazmıyoruz, çünkü sahayı görmeden verilen rakam ya sizi ya bizi yanıltır. Bunun yerine fiyatın neye göre kurulduğunu yazıyoruz. Güçlendirme işinde bedeli belirleyen kalemler şunlardır: açılacak deliğin çapı ve derinliği ile toplam delik adedi; betonun sınıfı ve donatı yoğunluğu (donatıya çok giren bir karot çok daha yavaş ilerler ve elmas ucu daha hızlı tüketir); kesim yapılacaksa kesit kalınlığı ve toplam metretül; ekilecek filizin çapı, adedi ve kullanılacak kimyasalın tüketimi; çalışma noktasına erişim (yerden mi, iskeleden mi, platformdan mı çalışılacak); su kullanımı ve atık suyun toplanması gerekip gerekmediği; çıkan molozun sahada nereye taşınacağı; çalışma saatinin gündüz mü vardiya mı olduğu; ve Eskişehir'den yapılacak ulaşım ile konaklama. Bu kalemler netleştiğinde teklif de netleşir. Belirsiz bırakılan her kalem sonradan "ek iş" tartışması olarak geri gelir.

Sık Sorulan Sorular

Ankara'da şubeniz var mı?

Yok. Merkezimiz Eskişehir'de ve Ankara'ya oradan çıkıyoruz. Orada bekleyen bir ekibimiz olduğunu söylemiyoruz. Karşılığında planlamayı sıkı yapıyoruz: keşif bilgisini önceden alıyor, malzemeyi yedekli götürüyor, işi tek seferde bitirecek şekilde programlıyoruz.

Kolonuma delik açtırmam gerekiyor, projem yok. Yine de gelir misiniz?

Ölçüm ve tespit için geliriz, ama proje ya da yapı denetim onayı olmadan taşıyıcı elemanda delik açmayız. Kolon, kiriş ve taşıyıcı perde bu kapsamdadır. Elimizdeki tespit bilgileriyle bir mühendisin karar üretmesi gerekir; onay geldikten sonra uygulamayı yaparız.

Zemin plakamda çatlaklar var, güçlendirme çözer mi?

Çatlağın sebebine bağlı. Çatlak, altındaki zeminin oturmasından kaynaklanıyorsa ve hareket devam ediyorsa, sadece çatlağı dikişlemek geçici bir sonuç verir; önce oturmanın durup durmadığını değerlendirmek gerekir. Hareket durmuşsa dikişleme, derz takviyesi ve kenar onarımı ile plak yeniden çalışır hale getirilebilir. Sahayı görmeden hangisinin geçerli olduğunu söyleyemeyiz.

Kışın Ankara'da ankraj ve filiz işi yapılabiliyor mu?

Yapılabiliyor, ama koşullu. Kimyasal ankrajın kürü betonun sıcaklığına bağlıdır; soğukta süre uzar, belirli bir sınırın altında uygulama yapılmaz. Böyle durumlarda kartuşu ön ısıtır, çalışma alanını kapatır ve bekleme süresini uzatırız. Kürünü tamamlamamış bir ankraja yük verilmesine izin vermeyiz.

Delik açarken içeriden geçen boruyu veya donatıyı keser misiniz?

Riski sıfırlamak mümkün değil ama işi şansa bırakmıyoruz. Delme öncesi tarama yaparız; tesis elinde as-built veya tesisat krokisi varsa onu da isteriz. Tarama bir engel gösterirse delik yerini kaydırmayı, kaydırma projeye aykırı olacaksa müellife sormayı tercih ederiz.

Çalışma sırasında üretimimiz durur mu, ortalık çok mu kirlenir?

Çoğu işte tüm tesisin durmasına gerek kalmaz; sadece çalışma alanı ve çevresi kapatılır. Sulu kesim ve karotta su çıkar, bunun için toplama ve yönlendirme düzeni kurarız; kuru çalışma yapılan yerlerde toz emişli çalışırız. Hassas ekipman veya üretim hattı yakınındaysa, o bölge için gece vardiyası ya da hafta sonu programı konuşuruz.

İş bitince elimizde ne kalıyor?

Yapılan işin fotoğraflı kaydı, delik ve filiz düzeninin nerede nasıl uygulandığı bilgisi, kullanılan kimyasalın ürün bilgisi ve varsa çekme testi sonuçları. Kontrollük ya da yapı denetim istediğinde elinizde hazır olsun diye böyle teslim ediyoruz.

İlgili hizmetler: Karot Delme, Beton Kesme, Duvar Açma.