Diyarbakır Yapısal Güçlendirme

Diyarbakır'da yapısal güçlendirme dendiğinde bizim masamıza gelen işlerin büyük kısmı daire içinden değil, sahadan çıkıyor: yük altında çatlamış bir saha betonu, tır trafiğine dayanamayan bir yükleme rampası, oturma yapmış bir depo zemini, genişletilmek istenen bir otopark platformu, yenilenen bir yol altında kalmış menfez ve kanal yapıları. Vema Teknik olarak Diyarbakır'a bu gözle bakıyoruz. Güçlendirme bizim için bir tadilat kalemi değil, mevcut betonun taşıma davranışını bozmadan ona yeni bir eleman bağlama işidir; bunun sahadaki karşılığı da genellikle karot, filiz ekme, ankraj, derin delgi ve büyük kesit beton kesme işlemlerinin birlikte yürütülmesidir.

Bu sayfada Diyarbakır'da hangi tip güçlendirme işlerine girdiğimizi, girmeden önce hangi belgeyi istediğimizi ve fiyatın hangi kalemlerden oluştuğunu yazdım. Merkezimiz Eskişehir; Diyarbakır'da şubemiz ya da orada sabit duran yerel bir ekibimiz yok. Bu yüzden Diyarbakır işini "yarın sabah geliriz" diye anlatmıyorum, nasıl planlandığını anlatıyorum.

Diyarbakır sahasında güçlendirme işini ne tetikliyor

Diyarbakır ve çevresinde bize gelen taleplerin ortak paydası genelde zemin üstü yüklerin değişmesi oluyor. Bir tesis büyüyor, raf sistemi ağırlaşıyor, forklift yerine daha ağır bir istif makinesi giriyor; on yıl önce dökülmüş saha betonu bu yeni yüke göre tasarlanmadığı için önce derz kenarlarında kırılma, sonra plak ortasında çatlak veriyor. Tarımsal ürün işleyen tesislerde, hazır beton ve agrega sahalarında, akaryakıt ve nakliye alanlarında bu tabloyu sık görüyoruz. İkinci sık sebep, mevcut bir yapıya yeni bir bölüm eklenmesi: yeni saha betonu eskisine bitişecek, yeni bir istinat duvarı mevcut temele oturacak, yeni bir rampa mevcut platforma bağlanacak. Bu bağlantıların hiçbiri betonu betona dayamakla olmuyor; ekilmiş donatıyla, ankrajla, gerektiğinde kimyasal bağlayıcıyla yapılıyor.

Üçüncü grup, altyapı kaynaklı olanlar. Yol kotu değişince altta kalan menfez, kanal ya da geçiş yapısının üst döşemesi yeni yükün altında kalıyor. Burada yapılacak iş çoğu zaman "yıkıp yeniden yapmak" değil, mevcut kesiti kontrollü şekilde açıp donatı ekleyerek yeni bir tabaka bağlamak oluyor. Kontrollü açmak da karot ve beton kesme işidir; kırıcıyla dövülen bir menfez döşemesinde mevcut donatıyı da, komşu kesiti de kaybedersiniz.

Bazalt agregalı betonun getirdiği fark

Diyarbakır çevresi bazalt bakımından zengin bir bölge; şehrin taş mimarisi de bunun üzerine kurulmuş. Bunun bizim işimize doğrudan yansıması şu: bölgede dökülmüş betonların önemli bir kısmı sert ve aşındırıcı agrega içeriyor. Aynı çapta bir karot deliği, yumuşak kireç taşı agregalı bir betona göre burada daha yavaş ilerliyor ve elmas segmanı daha hızlı tüketiyor. Ekip bunu bilmeden gelirse ya iş uzuyor ya da uç yakılıp verim düşüyor.

Biz Diyarbakır işlerinde uç ve segman seçimini bu varsayımla planlıyoruz, keşifte mümkünse mevcut betondan bir numune karotu alıp agrega tipini ve donatı yoğunluğunu görüyoruz. Sert agrega ayrıca şunu getiriyor: delik cidarı daha pürüzsüz çıkabiliyor. Filiz ekimi yapılacak deliklerde cidar pürüzsüzlüğü aderansı etkilediği için delik temizliğine ve kimyasalın seçimine daha çok dikkat etmek gerekiyor. Yani burada "delik açtık, çubuğu soktuk" ile geçiştirilecek bir iş yok; deliğin basınçlı hava ve fırça ile kaç turda temizlendiği, kimyasalın kartuş ömrü ve sıcaklıkta kürlenme süresi doğrudan sonuca giriyor.

Saha betonu ve endüstriyel zeminde güçlendirme

Endüstriyel zeminlerde en çok karşılaştığımız iş, mevcut plağın bir bölümünü kesip almak ve yerine daha kalın, daha donatılı bir kesit dökmek. Burada kritik olan, kesilen bölümün komşu plağa nasıl bağlanacağı. Serbest bırakılan bir yeni döküm, ilk ısı çevriminde kendi derzini kendi açar ve iki-üç yıl içinde aynı noktadan tekrar kırılır. Bu yüzden kesim hattı boyunca belirli aralıklarla yatay filiz ekiyoruz; kimi işte düz dowel çubuk, kimi işte nervürlü donatı ile. Hangi çapta, hangi aralıkta ve hangi ankraj derinliğinde olacağı statik projeden ya da işin sorumlu mühendisinden gelir; biz kendi kafamıza göre çap ve aralık belirlemiyoruz.

Kesim tarafında ise zemin testeresi ile derinlik alıp, gerektiğinde duvar kesme sistemiyle tam kesit tamamlıyoruz. Kalın saha betonlarında ve altında zemin ıslak dolgu varsa çamurlu su kontrolü ayrı bir başlık; suyu vakumla toplayıp tesisin üretim alanına akmasını engellemek çoğu zaman kesim kadar zaman alıyor. Faal bir tesiste çalışıyorsak kesim ve delgi programını üretim duruşuna göre kuruyoruz, çünkü bu işlerin gürültüsü ve su kullanımı çevredeki hatları etkiliyor.

Filiz ekme: güçlendirmenin gerçek taşıyıcısı

Yapısal güçlendirme işlerinin çoğu, aslında doğru yapılmış bir filiz ekme işidir. Yeni perde, yeni kolon başlığı, yeni temel kirişi, yeni istinat duvarı, saha betonu genişletmesi, rampa ilavesi; hepsinde mevcut betonla yeni betonun kuvvet aktarımı ekilmiş donatı üzerinden olur. Bizim izlediğimiz sıra şu: donatı tarama cihazıyla mevcut donatı ve varsa tesisat hattı işaretlenir, delik yerleri bu haritaya göre kaydırılır, delikler projedeki çap ve derinlikte açılır, basınçlı hava ve tel fırça ile tozdan arındırılır, epoksi ya da kimyasal dübel enjekte edilir, çubuk dönerek yerleştirilir ve kürlenme süresi boyunca dokunulmaz.

Bu adımlarda en çok atlanan yer delik temizliği. Toz kalmış bir deliğe basılan epoksi, laboratuvar değerinin çok altında bir çekme dayanımı verir ve bunu gözle göremezsiniz. Bu yüzden istenirse, ekilen filizlerden numune seçilip çekme testi yapılmasına açığız; testin hangi yüzdede ve hangi yükte yapılacağını işin mühendisi belirler. Test yapılacaksa bunu işe başlamadan konuşmak gerekiyor, çünkü kimyasal seçimini ve kürlenme takvimini değiştirir.

Yol, otopark ve altyapı geçişlerinde güçlendirme

Bozulan bir yol kaplamasında sadece asfaltı almak yetmiyorsa, alttaki beton plağın bir kısmını kesip yeni kesitle bağlamak gerekir. Asfalt kesme bıçağıyla düzgün bir hat alıp altındaki beton için elmas kesime geçiyoruz; böylece komşu kaplama zarar görmüyor ve yamanın kenarı ilk kışta sökülmüyor. Ağır araç giren rampalarda ve çok katlı otoparklarda ise döşeme altından ilave taşıyıcı ekleme, mevcut kirişe ankrajlı çelik konsol bağlama gibi işler geliyor; bu grup doğrudan taşıyıcı sisteme dokunduğu için aşağıdaki kural burada mutlak şekilde geçerli.

Menfez ve kanal yapılarında iş sırası genelde şöyle oluyor: mevcut yapının kaplaması kaldırılır, karot ile geçiş ve enjeksiyon delikleri açılır, tel testere ya da duvar kesme ile alınacak bölüm parça parça sökülür, kalan yüzeye filiz ekilir ve yeni kesit dökülür. Parçaların vinçle alınabilecek ağırlıkta bölünmesi işin planlama tarafıdır; vincin nereye kurulacağı ve parçanın nereye indirileceği belli olmadan kesim planı yapılmaz. İstinat duvarlarında ise en sık gördüğümüz sorun, arkadaki suyun tahliye edilememesi. Drenaj çözülmeden yapılan her kalınlaştırma, aynı itkiyi bir süre sonra yeni kesitte karşılar. Drenaj delikleri için karot açıyoruz, ancak duvarın yeni geometrisi ve donatısı yine proje işidir.

Taşıyıcı elemana dokunma kuralı

Kolon, kiriş, perde, döşeme ve temel gibi taşıyıcı elemanlarda statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan iş yapmıyoruz. Bu bizim tercihimiz değil, işin doğası. Bir perdeye açılacak yirmi santimlik bir geçiş deliği bile, o perdenin donatı düzenine göre yerinin kaydırılması gereken bir müdahaledir. Aynı şekilde "şuraya birkaç filiz ekelim, tutar" cümlesiyle başlayan işlerin sonu, çoğu zaman ilk yükte açığa çıkan bir hata olur.

Uygulamada bizden istenen belge şu: elemana yapılacak müdahaleyi gösteren, çap, aralık, ankraj derinliği ve kimyasal sınıfını içeren bir statik detay ya da bunu onaylayan yapı denetim yazısı. Belgesi olmayan işte keşfi yaparız, ölçüyü alırız, ne gerektiğini anlatırız; ama uygulamaya başlamayız. Taşıyıcı olmayan elemanlarda, saha betonunda, dolgu duvarda ve zemin plaklarında bu şart aranmıyor, orada işin sahibinin talebi ve sahadaki teknik değerlendirme yeterli oluyor.

Eskişehir'den Diyarbakır'a nasıl çalışıyoruz

Merkezimiz Eskişehir. Diyarbakır'da şubemiz yok, orada sürekli duran bir ekibimiz de yok. Aradaki karayolu mesafesi bin kilometrenin üzerinde; ekip ve ekipman yola çıktığında bu mesafe hem takvime hem maliyete giriyor. Bunu saklamamızın anlamı yok, çünkü müşteri de aynı haritaya bakıyor.

Bu mesafeyle çalışmanın tek mantıklı yolu, işi tek seferde bitirecek şekilde hazırlanmak. Bu yüzden Diyarbakır işlerinde keşif aşamasını normalden ağır tutuyoruz: kaç delik, hangi çapta, hangi derinlikte; kesilecek kesitin kalınlığı ve donatı yoğunluğu; sahada elektrik var mı, hangi güçte; su temini ve atık su tahliyesi nasıl olacak; parçalar nasıl taşınacak. Bu kalemler netleşmeden ekip yola çıkmıyor, çünkü eksik bir uç ya da yetersiz bir jeneratör yüzünden yaşanacak gecikmenin bedeli burada çok daha yüksek.

Küçük hacimli tek bir iş için Diyarbakır'a çıkmak çoğu zaman iki taraf için de verimli olmuyor. Bunu açıkça söylüyoruz. Buna karşılık aynı tesiste ya da yakın sahalarda toplanabilen işler, bir programda birleştirildiğinde mesafenin etkisi hem takvimde hem toplam bedelde belirgin şekilde azalıyor. Elinizde birden fazla nokta varsa hepsini birlikte değerlendirmemiz sizin lehinize sonuç veriyor.

Fiyat nasıl hesaplanıyor

Bu sayfada rakam yazmıyoruz; elimizde her sahaya uyan bir liste yok ve olmayan bir listeden rakam vermek işin sonunda karşı tarafı yanıltır. Bunun yerine bedeli hangi kalemlerin belirlediğini yazıyorum.

• Karot tarafında: çap, delik derinliği ve toplam delik sayısı; donatı yoğunluğu ve agrega sertliği; delme açısı, yani yatay ve tavan uygulamalarının düşey deliklere göre daha yavaş ilerlemesi.
• Kesme tarafında: kesit kalınlığı, kesim metrajı, alınacak parçaların ağırlığı ve tahliye yolu.
• Filiz ekmede: çap, ankraj derinliği, kimyasal sınıfı ve çekme testi istenip istenmediği.
• Ortak kalemlerde: sahaya erişim, çalışma yüksekliği, elektrik ve su durumu, vardiya kısıtı, çalışılacak gün sayısı ve mesafeye bağlı ulaşım ile konaklama.

Gece çalışması ve faal üretim hattı yanında çalışma gibi kısıtlar da doğrudan süreye, dolayısıyla bedele yansıyor. Bu kalemler netleştiğinde yazılı keşif sonucu paylaşıyoruz; sözlü tahminle iş bağlamıyoruz.

Sık Sorulan Sorular

Diyarbakır'da yerel ekibiniz var mı?

Hayır. Merkezimiz Eskişehir ve Diyarbakır'da şubemiz yok. Diyarbakır işlerine ekip ve ekipmanla merkezden çıkıyoruz. Bu yüzden acil ve tek noktalık küçük işlerde bizden hızlı yanıt beklemeyin; planlanabilen, keşfi yapılmış ve tarihi belli işlerde ise bu çalışma biçimi sorunsuz yürüyor.

Kolonuma delik açtırmak istiyorum, hemen gelebilir misiniz?

Kolon, kiriş, perde ve temel taşıyıcı elemandır; statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan bu elemanlara müdahale etmiyoruz. Belgeniz varsa detayına göre planlarız. Belgeniz yoksa keşif yapıp durumu değerlendiririz, ancak uygulamaya başlamadan önce bu onayın alınması gerekir.

Saha betonumda çatlaklar var, güçlendirme mi yoksa yenileme mi gerekir?

Bu, çatlağın nedenine bağlı. Yük artışından kaynaklanan plak ortası çatlakları ile derz düzeninden ya da zemin oturmasından kaynaklanan çatlaklar farklı çözümler ister. Karot alıp kesit kalınlığını ve alt tabaka durumunu görmeden karar vermek doğru olmaz. Çoğu işte ilk adım, birkaç noktadan numune karotu almak oluyor; bundan sonra bölgesel kesim ve yeni kesit mi, yoksa yüzey onarımı mı gerektiği netleşiyor.

Filiz ekiminin sağlam olduğunu nasıl anlarım?

Gözle anlaşılmaz. Güvenilir yol, ekilen filizlerden seçilecek numunelere çekme testi uygulamaktır. Testin hangi oranda ve hangi yük değerinde yapılacağını işin sorumlu mühendisi belirler. Test yapılacaksa bunu işe başlamadan bilmemiz gerekiyor, çünkü kimyasal seçimini ve bekleme sürelerini etkiliyor.

Tesisimiz üretimde, durdurmadan çalışılabilir mi?

Çoğu zaman evet, ama şartlıdır. Kesim ve delgi sırasında su kullanılır ve çamurlu su kontrolsüz bırakılırsa üretim alanına ulaşır. Bu yüzden çalışma alanının ayrılması, su toplama ve vakumla tahliye düzeninin kurulması gerekir. Gürültü ve titreşim hassasiyeti olan bölümler varsa program vardiya dışına kaydırılır.

Bölgedeki sert beton işi uzatır mı?

Sert ve aşındırıcı agrega içeren betonda ilerleme yavaşlar, elmas segman daha çabuk tükenir. Bunu işin başında hesaba katıyoruz; planlaması yapılmış bir işte sürpriz olmaz.

Keşif için ne göndermem gerekiyor?

Sahanın fotoğrafları, ölçüler, varsa statik proje ya da mimari plan, çalışılacak alanın erişim durumu ve varsa çalışma saati kısıtı. Beton kalınlığı biliniyorsa yazın; bilinmiyorsa fotoğraf üzerinden tahmin yürütür, gerekirse yerinde ölçeriz. Bu bilgiler geldiğinde işin kapsamını ve planlamasını yazılı olarak paylaşıyoruz.

İlgili hizmetler: Karot Delme, Beton Kesme, Duvar Açma.