Kahramanmaraş Yapısal Güçlendirme

Kahramanmaraş'ta bize ulaşan yapısal güçlendirme işlerinin büyük kısmı daire içinde bir tadilat değil; ağır yük altında oturma yapmış bir saha betonu, forklift trafiğinde derzleri dağılmış bir depo zemini, yanal itki altında öne eğilmiş bir istinat duvarı ya da üzerine yeni makine oturtulacak bir fabrika döşemesi oluyor. Biz işi bu eksende anlatıyoruz: altyapı, asfalt ve zemin tarafında ne yapıyorsak onu yazarız. Kahramanmaraş, son yıllarda hem yeni yapılaşmanın hem de mevcut beton stokunun elden geçirilmesinin aynı anda yürüdüğü bir şehir; bu yüzden buradan gelen taleplerin içinde "mevcut betonun gerçekten ne durumda olduğunu ölçelim" isteği başka illere göre daha baskın. Aşağıda bir güçlendirme işini sahada nasıl ele aldığımızı, hangi işi yapıp hangisini kesinlikle yapmadığımızı ve Eskişehir merkezli bir ekip olarak bu şehre nasıl çalıştığımızı anlattık.

İşe betonun gerçek durumunu ölçerek başlıyoruz

Güçlendirme kararının önünde tek bir soru var: elimizdeki beton ne? Projede yazan sınıf ile sahada dökülmüş olan beton çoğu zaman aynı çıkmıyor, özellikle eski saha betonlarında ve döküm sırası belirsiz platformlarda. Biz bu yüzden işe karot numunesi almakla başlıyoruz. Zeminden ya da duvardan alınan silindir numune laboratuvara gidiyor, basınç dayanımı ölçülüyor; aynı karot deliği bize döşemenin gerçek kalınlığını, altında blokaj olup olmadığını, varsa yalıtım ve şap katmanlarını da gösteriyor.

Numune yerini rastgele seçmiyoruz. Delmeden önce donatı taraması yapıyor, hasır ve nervürlü donatının geçtiği hatları işaretliyoruz. Amaç hem donatıyı kesmemek hem de numunenin içinde demir çıkmayacak temiz bir bölge yakalamak. Saha betonlarında bir başka baktığımız şey de plakanın oturduğu dolgu: numune çıkınca altta boşluk görüyorsak, sorun betonun dayanımı değil altındaki taşıma gücüdür ve o zaman kalınlık artırmak tek başına çözüm olmaz.

• Karot numunesiyle mevcut basınç dayanımının belirlenmesi
• Donatı taraması: çap, aralık, pas payı ve hasır konumu
• Döşeme/plaka kalınlığının ve alt dolgunun yerinde görülmesi
• Çatlak haritası: yüzeysel rötre çatlağı mı, kesit boyunca giden çatlak mı
• Su ve drenaj: zemine su geliyorsa güçlendirmeden önce onun çözülmesi

Endüstriyel zemin ve saha betonunda güçlendirme

Kahramanmaraş'ta sanayi bölgelerinde ve organize sanayi çevresinde en sık karşılaştığımız tablo şu: zemin ilk döküldüğünde öngörülen yükten çok daha ağır bir kullanıma geçmiş. Depo raf sistemi yükselmiş, ayak yükü artmış; ya da tır manevra sahasına dönmüş bir alan sürekli dingil yükü almaya başlamış. Sonuç genelde aynı: derz kenarlarında kırılma, plaka köşelerinde kalkma, tekerlek izinde oturma.

Bu işte yaptığımız iş sırayla şöyle ilerliyor. Hasarlı plakanın sınırını beton kesme ile düzgün ve dik bir hat halinde açıyoruz; kırıcıyla dağıtılmış düzensiz bir kenar, yeni dökülecek betonun da aynı yerden kırılması demektir. Kesilen bölüm sökülüp alt dolgu düzeltildikten sonra, mevcut plakanın kesit yüzeyine filiz ekiyoruz; yeni döküm eskisiyle bu filizler üzerinden çalışıyor. Kalınlık artırılacaksa mevcut yüzeyi tırtıklayıp aderansı sağlıyor, ek donatıyı serip döküme geçiyoruz.

Makine takviyesi gereken yerlerde iş biraz daha hassas: pres, CNC, jeneratör ya da silo altına ayrı bir temel kütlesi girecekse, mevcut zemini o kütlenin sınırında kesip ayırmak gerekir. Titreşim yapan makinenin temeli ile çevresindeki döşemenin birbirine rijit bağlanması, bir süre sonra döşemenin çatlaması anlamına gelir. Bunu baştan planlıyoruz.

İstinat duvarı, kanal ve altyapı geçişlerinde çalışma

Eğimli arazide kurulmuş tesislerde ve yol kenarı platformlarda istinat duvarı, sistemin en yüklü elemanıdır. Duvarda öne eğilme, gövde çatlağı ya da drenaj deliklerinin tıkanması varsa, bunu kozmetik bir sıva işiyle geçiştirmek mümkün değil. Bizim burada yaptığımız iş, güçlendirme projesinin gerektirdiği ankraj deliklerini karotla açmak, gövdeye ek perde bağlanacaksa filiz düzenini uygulamak ve drenaj için gövde boyunca temiz geçiş delikleri almak. Duvarın arkasındaki suyu tahliye etmeden yapılan hiçbir güçlendirme uzun ömürlü olmuyor.

Altyapı geçişlerinde ise iş, mevcut kesiti zayıflatmadan yol açmak üzerine kurulu. Kanal duvarından, menfez gövdesinden ya da kalın bir perdeden boru, kablo, kanal geçirilecekse; kırarak değil, karotla dairesel geçiş açarak ilerliyoruz. Büyük çaplı ve derin geçişlerde art arda karot alıp aradaki köprüleri temizleyerek istenen kesiti çıkarıyoruz. Duvar açma işlerinde de sınırı elmas testereyle kesip parçayı bütün halinde almak, çevredeki betonu çatlatmadan ilerlemenin tek yolu.

Asfalt ve yol kesitinde yapılan güçlendirme işleri

Fabrika içi yollarda, otopark alanlarında ve site içi ulaşım aksında altyapı hattı yenilenirken asfalt kesitinin düzgün açılması, işin sonradan tutup tutmamasını belirliyor. Asfalt kesme ile kaplamayı düz bir hat üzerinden ayırıyoruz; kırıcıyla yırtılmış bir kenarda yama her zaman kenardan bozulur, çünkü yeni malzeme ile eski kaplama arasında düzgün bir dikey yüzey kalmaz. Hattın altı doldurulup sıkıştırıldıktan sonra üst kaplama aynı sınırdan devam ediyor.

Asfalt altında beton bir plaka varsa, iki katmanı ayrı ayrı ele almak gerekir: üstte asfalt kesme, altta beton kesme. Bu ayrımı yapmadan tek ekipmanla ilerlemeye çalışmak, hem işi uzatır hem de plakanın alt kısmında görünmeyen çatlaklar bırakır. Yol ve otopark işlerinde en çok konuştuğumuz konu ise trafiğe açma süresi; kesim ve söküm gece yapılıp gündüz alanın kullanılabilir kalması çoğu tesiste mümkün, bunu keşifte konuşuyoruz.

Filiz ekme: yeni betonu eskiye bağlayan iş

Güçlendirmenin görünmeyen ama sonucu belirleyen kısmı filiz ekme. Yeni dökülecek perde, yeni bir döşeme, kalınlık artırılan bir plaka ya da eklenen bir temel; hepsi mevcut betona ancak doğru uygulanmış ankrajla bağlanır. Burada üç şey işi bozar: yanlış delik çapı, yetersiz derinlik ve temizlenmemiş delik.

Bizim sahada uyguladığımız sıra şöyle: donatı taramasıyla mevcut demirin yeri belirlenir, delik noktaları ona göre kaydırılır. Delik, kullanılacak kimyasalın ve donatı çapının gerektirdiği çapta ve derinlikte açılır. Ardından delik basınçlı hava ve fırça ile toz kalmayacak şekilde temizlenir; delik dibinde kalan toz, kimyasalın betona yapışmasını doğrudan engeller. Kimyasal enjekte edilir, donatı döndürülerek yerleştirilir ve üretici kürlenme süresi dolmadan o donatıya yük bindirilmez. İstenirse örnekleme usulü çekme testi ile uygulama doğrulanır.

• Donatı taraması sonrası nokta düzeltmesi
• Çap ve derinliğin projeye göre belirlenmesi, göz kararı çalışmama
• Delik temizliği: basınçlı hava ve fırça, tozsuz yüzey
• Kimyasal ankraj uygulaması ve kürlenme süresine uyulması
• Gerektiğinde çekme testiyle örnekleme kontrolü

Taşıyıcı elemanda kural: statik proje yoksa iş yok

Bu maddeyi en net şekilde yazıyoruz. Kolon, kiriş ve taşıyıcı perdede, statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan hiçbir kesme, delme veya güçlendirme işi yapmıyoruz. Bir kolonun mantolanması, bir kirişin altına ek eleman girmesi, bir perdede boşluk açılması; bunların hepsi yapının yük aktarım düzenini değiştirir ve kararı sahada verilecek işler değildir. Bize gelen talep "şurayı bir açalım, nasılsa küçük bir delik" şeklinde olduğunda da cevabımız aynı: elemanın taşıyıcı olup olmadığı belirlenmeden ve yetkili mühendisin çizimi elimize geçmeden başlamayız.

Bu yaklaşımın pratik faydası şu: projeli işte deliğin yeri, çapı, donatıya olan mesafesi ve sırası bellidir. Projesiz işte ise kesilen tek bir donatı, o elemanın kapasitesini geri dönülmez şekilde düşürebilir. Zemin ve saha betonunda daha rahat hareket edebiliyoruz, çünkü orada taşıyıcı sistem devrede değil; ama binaya bağlı her elemanda kural değişmiyor. Ruhsat ve denetim tarafını mal sahibi ya da yüklenici yürütür, biz uygulama tarafındayız.

Eskişehir'den Kahramanmaraş'a nasıl çalışıyoruz

Açık yazalım: merkezimiz Eskişehir'de. Kahramanmaraş'ta şubemiz ya da orada sürekli duran bir yerel ekibimiz yok. Aradaki mesafe karayoluyla 800 kilometre civarında ve bunu gizlemenin kimseye faydası olmaz. Bu mesafeyle çalışmanın tek doğru yolu, işi tek seferde ve eksiksiz planlamak. Yani ekip yola çıkmadan önce iş kalemlerinin, ölçülerin ve saha koşullarının netleşmiş olması gerekiyor.

Uygulamada süreç şöyle işliyor: önce fotoğraf, video ve varsa proje üzerinden ön değerlendirme yapıyoruz; kesit kalınlığı, ulaşım imkânı, çalışma yüksekliği ve elektrik-su durumu konuşuluyor. İş büyükse ve tek ziyaretle bitmeyecekse, keşif ayrı planlanıyor. Ekip sahaya çıkarken elmas soketli karot makineleri, duvar testeresi, halat kesme sistemi, jeneratör ve su tahliye ekipmanı ile birlikte geliyor; yerinde tedarik beklemiyoruz, çünkü bu mesafede eksik bir parça bir günü değil bir haftayı götürür.

Çalışma sırasında elmas kesim ve karot işlerinde su kullanıldığı için oluşan çamurlu suyun toplanması ve tahliyesi de planın parçası. Üretimi devam eden bir tesiste çalışıyorsak vardiya dışı saatlerde çalışmayı, alanı bölerek ilerlemeyi ve iş bitiminde alanı temiz teslim etmeyi baştan konuşuyoruz. Küçük hacimli tek bir delik için bu mesafeyi kat etmenin kimseye faydası olmadığını da dürüstçe söylüyoruz; Kahramanmaraş'ta bizi anlamlı kılan iş, planlı ve toplu ilerleyen saha uygulamaları.

Fiyat nasıl hesaplanıyor

Bu sayfada rakam yazmıyoruz, çünkü güçlendirme işinde her sahanın koşulu farklı ve görmeden verilen rakam kimseyi bağlamaz. Bunun yerine fiyatı neyin belirlediğini açık yazalım.

• Kesit kalınlığı ve donatı yoğunluğu: kalın kesit ve sık donatı, elmas segment tüketimini ve süreyi doğrudan artırır.
• İş kalemi ve miktar: karot adedi ve çapı, kesim metretülü, filiz sayısı; toplu iş birim maliyeti düşürür.
• Erişim koşulları: makinenin noktaya kadar gidip gidemediği, çalışma yüksekliği, iskele ya da platform ihtiyacı.
• Saha altyapısı: elektrik ve su temini, atık suyun tahliye edilebilmesi; yoksa jeneratör ve tank devreye girer.
• Çalışma zamanı: üretim durdurmadan gece veya hafta sonu çalışma ayrı planlanır.
• Mesafe ve süre: Eskişehir'den Kahramanmaraş'a ekip ve ekipman hareketi işin süresine göre paylaşılır; tek günlük küçük iş ile birkaç günlük planlı iş aynı değildir.

Sağlıklı bir teklif için bize gereken şey uzun bir yazışma değil: alanın fotoğrafı, kesit kalınlığı, yaklaşık miktar ve varsa proje. Bu dördü elimizde olduğunda ne yapılacağını ve ne kadar süreceğini net konuşabiliyoruz.

Sık Sorulan Sorular

Kahramanmaraş'ta şubeniz var mı?

Yok. Merkezimiz Eskişehir ve Kahramanmaraş'ta sürekli duran bir ekibimiz bulunmuyor. İşler planlanarak, ekip ve ekipman Eskişehir'den hareket ederek yürütülüyor. Bu yüzden tek bir küçük delik gibi işlerde bizi çağırmanın mantıklı olmadığını baştan söylüyoruz; planlı ve toplu saha işlerinde ise mesafeyi işin programına yayarak çalışıyoruz.

Kolonu güçlendirmek istiyorum, projem yok. Yapar mısınız?

Hayır. Kolon, kiriş ve taşıyıcı perdede statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan işlem yapmıyoruz. Bu elemanlar yapının yükünü taşıyor ve üzerlerinde yapılacak her müdahalenin hesabı yetkili mühendis tarafından yapılmalı. Projeniz hazırlandığında uygulama tarafını üstlenebiliriz.

Mevcut betonun dayanımını nasıl öğreniyoruz?

Karot numunesi alarak. Zeminden ya da elemandan silindir numune çıkarılıp laboratuvarda basınç dayanımı ölçülüyor. Aynı işlem sırasında döşeme kalınlığını, alt dolgunun durumunu ve katman düzenini de yerinde görüyoruz. Numune yerini donatı taramasından sonra seçiyoruz ki demir kesilmesin.

Depo zeminimiz oturma yaptı, sadece üstüne beton dökmek yeter mi?

Çoğu zaman yetmez. Oturmanın sebebi plakanın kendisi değil, altındaki dolgunun taşıma gücü olabilir. Karot deliğinden altta boşluk görüyorsak önce o katman düzeltilir; sonra hasarlı bölüm kesilerek alınır, kesit yüzeyine filiz ekilir ve yeni döküm mevcut plakayla birlikte çalışacak şekilde bağlanır. Sebebi çözmeden yapılan üst döküm aynı yerden tekrar bozulur.

Filiz ekme uygulaması sonradan kontrol edilebiliyor mu?

Evet. Uygulanan filizlerden örnekleme usulü seçilenlere çekme testi yapılabiliyor. Bunun dışında işin kaydını uygulama sırasında tutuyoruz: delik çapı, derinlik, kullanılan kimyasal ve kürlenme süresi. Delik temizliği bu işin en kritik adımı; delik dibinde kalan toz, ankrajın taşıma kapasitesini ciddi biçimde düşürür.

Üretim durmadan çalışabilir misiniz?

Genelde evet. Alanı bölerek, vardiya dışı saatlerde veya hafta sonu çalışarak ilerliyoruz. Elmas kesim ve karot işlerinde su kullanıldığı için çamurlu suyun toplanması ve tahliyesi de planın parçası oluyor. Hangi bölümün ne kadar süre kapalı kalacağını keşif aşamasında netleştiriyoruz.

Asfalt altındaki hat için yol açılacak, kesim nasıl yapılıyor?

Kaplama önce asfalt kesme ile düz bir hat üzerinden ayrılıyor, altında beton plaka varsa o da ayrı olarak beton kesme ile kesiliyor. Hattın altı doldurulup sıkıştırıldıktan sonra üst kaplama aynı düzgün sınırdan devam ediyor. Kırıcıyla yırtılmış bir kenarda yama kenardan bozulduğu için bu ayrımı atlamıyoruz.

İlgili hizmetler: Karot Delme, Beton Kesme, Duvar Açma.