Kocaeli Yapısal Güçlendirme

Kocaeli'de bize gelen yapısal güçlendirme işlerinin büyük bölümü bir binanın içinden değil, sahadan çıkıyor: yük altında çatlamış bir depo döşemesi, tır manevrasında kenarı kırılmış bir saha betonu, yeni bir hat kurulurken mevcut temele eklenmesi gereken bir beton kütle, yol kenarında çatlak veren bir istinat duvarı, ya da altından boru geçirilecek bir asfalt aksı. Kocaeli, körfezin iki yakasına yayılmış organize sanayi alanları, liman ve lojistik depolarıyla ağır tonajın sürekli çalıştığı bir il. Buradaki güçlendirme ihtiyacı da genellikle "yapı ayakta kalsın" değil, "bu zemin ve bu saha yükü taşımaya devam etsin" sorusuyla başlıyor. Biz de işi bu eksende anlatıyoruz.

Eskişehir merkezliyiz. Kocaeli'de şubemiz yok, orada bekleyen yerel ekibimiz de yok. Ekip ve ekipman Eskişehir'den yola çıkıp geliyor. Bunu baştan yazıyoruz, çünkü işin planlanması buna göre değişiyor: kaç kişi, hangi makine, kaç günlük çalışma, tek seferde ne kadarı bitirilebilir sorularının cevabı mesafeyle doğrudan bağlantılı.

Kocaeli'de işin ekseni: saha, zemin ve altyapı

Yapısal güçlendirme deyince akla ilk gelen genelde kolon mantolaması oluyor. Kocaeli'de yaptığımız işlerin ağırlık merkezi orası değil; üstünde forklift, tır, konteyner ayağı ve makine yükü olan yatay yüzeyler ile bunların çevresindeki beton yapılar. Tipik olarak şu tabloyla karşılaşıyoruz:

• Depo veya üretim holü döşemesi, kurulduğu tarihteki yüke göre atılmış; sonradan raf sistemi ağırlaşmış, forklift tonajı artmış, plaka çatlamaya başlamış.
• Açık saha betonu, altındaki dolgunun oturmasıyla kenarlardan kırılmış; su kırık derzden altına girip sorunu büyütmüş.
• Yeni bir makine hattı için mevcut temele ilave kütle dökülecek; eski beton ile yeni betonun birbirine gerçekten bağlanması gerekiyor.
• Yükleme rampasının kenarı ve peron ağzı, aracın tekrar tekrar bindiği noktadan dökülmüş.
• Saha kenarındaki istinat duvarında çatlak var; arkasındaki dolgu ve su yükü sorgulanıyor.

Bu işlerin hepsinde ortak nokta şu: sağlam betonu kırıp atmak çözüm değil. Sağlam kısmı yerinde bırakıp bozuk kısmı düzgün bir sınırdan ayırmak, eski betonu yeni betonla mekanik olarak bağlamak ve yükü yeniden dağıtmak gerekiyor. Karot, beton kesme, asfalt kesme ve filiz ekme dediğimiz işler tam da bunun için var.

Endüstriyel zemin ve saha betonunda güçlendirme

Bir zemin plakası için "güçlendirilir mi, komple yenilenir mi" sorusuna göz kararıyla cevap vermiyoruz. İlk iş ölçmek. Mevcut plakadan karot numunesi alıyoruz; bu numune plakanın gerçek kalınlığını ve betonun durumunu birlikte gösteriyor, delikten alt dolgunun sıkı mı boşluklu mu olduğu da anlaşılıyor. Basınç dayanımı için laboratuvar gerekiyorsa bunu ayrıca söylüyoruz, tahminle rakam üretmiyoruz.

Ölçüm sonucuna göre iki yol ayrılıyor. Plaka kalınlığı ve alt dolgu makulse, mevcut betonun üzerine yeni bir tabaka dökerek kalınlık ve dayanım kazanmak mümkün. Bunun işe yaraması için yeni tabakanın eskisinin üstünde ayrı bir katman gibi durmaması, ona bağlanması lazım. Burada yüzey hazırlığı ve ankraj devreye giriyor: eski yüzey pürüzlendiriliyor, temizleniyor, belirli aralıkla açtığımız karot deliklerine epoksi ile donatı ekiliyor, üst donatı ağı bu filizlere bağlanıyor. Derz düzeni de yeniden kuruluyor; eski çatlak hattının üstünü kör ederek geçmek, çatlağın kısa sürede yeni betonda yansımasıyla sonuçlanır.

Alt dolgu oturmuşsa ya da plaka bölgesel olarak dağılmışsa, o bölgeyi güçlendirmeye çalışmak yerine sınırlı bir alanı kesip almak daha doğru. Burada kritik olan kesim sınırı. Kırıcıyla parçalayarak açılan bir alanın kenarı düzensiz ve gevşek kalır, yeni beton oraya oturduğunda aynı yerden yeniden kırılır. Biz duvar testeresi ve halka testereyle plakayı düz hat üzerinde kesiyoruz, parçayı bütün halinde alıyoruz, kesim yüzeyine filiz ekip yeni dökümü mevcut plakayla aynı kotta ve gerçekten bağlı halde bitiriyoruz.

İstinat duvarı, rampa ve altyapı geçişlerinde yaptığımız işler

Saha ve yol kenarındaki beton yapılar Kocaeli'de fazlasıyla var: istinat duvarları, kanal ve menfez ağızları, yükleme rampaları, otopark ve depolama alanlarının sınır elemanları. Bu yapılarda güçlendirme genelde ilave beton kesiti, ankraj ve donatı eklemesiyle yapılıyor. Bizim üstlendiğimiz kısım, o ilavenin mevcut yapıya doğru şekilde bağlanmasını sağlayan hazırlık ve delme işleri: ankraj deliklerinin projedeki çap, derinlik ve aralıkta açılması, deliğin basınçlı hava ve fırça ile gerçekten temizlenmesi, epoksinin doğru sıcaklıkta ve kürlenme süresine uyularak uygulanması. Delik temizliği kulağa küçük bir ayrıntı gibi gelir ama ankrajın çekme dayanımını en çok düşüren şey, delik içinde kalan beton tozudur.

Altyapı geçişlerinde işin karakteri değişiyor. Yol veya saha altından boru, kablo, drenaj hattı geçirilecekse önce üst kaplamanın düzgün açılması gerekiyor. Asfaltı kırıcıyla parçalamak hattın iki kenarını da bozar; yama sonrası su tam o kenarlardan girmeye başlar. Asfalt kesme ile hat iki taraftan düz kesiliyor, sadece gerekli genişlik açılıyor. Beton duvar veya perde altından geçiş gerekiyorsa karotla çekirdek delik açıyoruz; büyük kesitlerde ardışık karot deliklerini birleştirerek istenen açıklığı çıkarıyoruz. Bu, çevresindeki betonu titreşimle sarsmadan büyük kesit açmanın en kontrollü yolu.

Filiz ekme ve ankraj: eski betonu yeni betonla bağlamak

Güçlendirme işlerinin çoğunda asıl belirleyici adım burası. Filiz ekme, mevcut betona delik açıp içine epoksi bazlı kimyasal ankraj enjekte ederek donatı çubuğu yerleştirmek demek. Amaç, sonradan dökülecek betonun mevcut yapıya gerçekten kenetlenmesi. Yeni beton eskisinin üstüne bağsız oturursa, ilk yük döngüsünde ayrılır ve yaptığınız iş kalınlık kazandırmaktan öteye gitmez.

Sahada dikkat ettiğimiz noktalar şunlar:

• Delik yerinin seçimi: Mevcut donatıyı kesmek, güçlendirme yapayım derken kesiti zayıflatmak demek. Delik hattını, donatı taraması yapmadan ve kot kontrolü almadan işaretlemiyoruz.
• Çap ve derinlik: Filiz çapı ile delik çapı arasındaki fark, kullanılan kimyasalın kendi tablosuna göre belirlenir. Derinlik göz kararı arttırılan bir şey değil; projede yazan ankraj boyu ne ise o.
• Delik temizliği: Havayla üfleme, fırçalama, tekrar üfleme. Bu adım atlanırsa epoksi betona değil, toza yapışır.
• Kürlenme ve kontrol: Kürlenme süresi hava sıcaklığına bağlı; Kocaeli'nin nemli ve serin kışında uzuyor, filizin üstüne saha programına göre yük bindirmiyoruz. Çekme testi isteniyorsa yükleme öncesi numune üzerinden yapılıyor.

Sıralama şöyle işliyor: tespit aşamasında karot (kalınlık, numune, alt tabaka), sökme aşamasında beton veya asfalt kesme (sınırın düzgün çizilmesi, sağlam kısmın titreşimle yorulmaması), bağlantı aşamasında filiz ekme ve ankraj, en sonda da yeni zeminden geçecek tesisat için servis delikleri. Servis deliklerini döküm planına baştan işletmeye çalışıyoruz; taze plakayı sonradan kırarak delmek gereksiz bir yıpratma.

Taşıyıcı elemana dokunmadan önce ne istiyoruz

Bu maddede esnekliğimiz yok. Kolon, kiriş, taşıyıcı perde ve bunlara bağlı elemanlarda kesme, delme, kesit küçültme veya güçlendirme işini statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan yapmıyoruz. Telefonda "küçük bir delik" diye tarif edilen iş, sahada kolon köşesindeki etriyenin ortasına denk gelebiliyor. Bir işletme için birkaç günlük evrak beklemesi can sıkıcı olabilir; ama yükü taşıyan elemanda hatalı bir kesim, sonradan telafisi çok pahalı bir hasar bırakır.

İstediğimiz şey net: hangi elemanda, hangi kotta, hangi ölçüde işlem yapılacağı çizili bir belge ve bu belgenin sorumlusu. Zemin plakası, saha betonu, kaplama ve tesisat geçişlerinde durum farklı; oralarda kendi ölçümümüz ve işverenin onayıyla ilerliyoruz. Ama sanayi tesislerinde döşemenin bir bölümü aynı zamanda makine temeli veya kolon altı bölgesi olabiliyor, o yüzden zeminde bile plan görmeden kesim hattı çizmiyoruz.

Eskişehir'den Kocaeli'ye: mesafe, keşif ve vardiya planı

Kocaeli'de şubemiz yok. Eskişehir'den Kocaeli'ye karayoluyla yaklaşık üç saatlik bir yol var ve ekipman da bu yolu bizimle geliyor. Bunun pratik sonuçları şöyle:

• Aynı saat içinde sahada olma sözü vermiyoruz. Acil dediğiniz iş için bile en erken planlama bir sonraki güne çıkabiliyor.
• Keşfi mümkün olduğunca uzaktan yapıyoruz. Bozuk alanın fotoğrafı, mümkünse kısa videosu, kabaca metraj, plaka kalınlığı biliniyorsa bilgisi, sahaya araç girişi ve elektrik-su durumu. Bu bilgilerle gideceğimiz işi tek seferde bitirecek şekilde yükleniyoruz.
• Tek kalem küçük işler için dürüst konuşuyoruz. Birkaç adet küçük çaplı delik için Kocaeli'ye ekip çıkarmak, yol maliyeti yüzünden size mantıklı gelmeyebilir. Böyle durumlarda bunu baştan söylüyoruz; işi almak için kabul edip sonra fiyatla telafi etmeye çalışmıyoruz.
• Üretimi durdurmayan çalışma için vardiya planlıyoruz. Sanayi tesislerinde çoğu iş hafta sonu veya gece penceresinde yapılıyor. Mesafe nedeniyle bu pencereye zamanında yetişmek için ekip bir gün önceden yola çıkıyor.
• Saha giriş prosedürüne uyuyoruz. Kocaeli'deki tesislerin önemli bir kısmı personel evrakı ve giriş izni istiyor; bu da planın parçası.

Fiyat neye göre şekilleniyor

Sayfada rakam yazmıyoruz, çünkü bu işlerin sabit bir liste fiyatı yok ve olanı da yanıltıcı olur. Onun yerine teklifi nasıl kurduğumuzu açık yazalım. Bir Kocaeli işinin bedelini şu kalemler belirliyor:

• Metraj: Kesimde metretül ve kesim derinliği, karotta delik adedi, çapı ve derinliği, filiz ekmede adet ve çap.
• Beton ve donatı durumu: Yüksek dayanımlı beton ve sık donatı, elmas ucun ilerleme hızını düşürür, uç tüketimini artırır. Aynı metraj her sahada aynı süreyi almıyor.
• Erişim ve altyapı: Makinenin çalışacağı noktaya araçla yaklaşılabiliyor mu, sahada elektrik ve su var mı. Yoksa jeneratör ve su tankı götürmek gerekiyor.
• Çalışma penceresi: Gündüz mesai mi, gece vardiyası mı, hafta sonu mu; üretim sürerken komşu hatların korunması gerekiyor mu.
• Kimyasal ve sarf: Filiz ekmede epoksi tüketimi delik çapı ve derinliğiyle doğru orantılı ilerliyor.
• Atık, nakliye ve konaklama: Çıkan parçaların taşınması, sulu kesim suyunun toplanması, Eskişehir–Kocaeli yolu ve çok günlük işlerde ekibin konaklaması.

Bize ölçü, fotoğraf ve çalışma saatleri geldiğinde yazılı teklif veriyoruz. Telefonda duyduğunuz kaba tahmin, sahada değişmeye mahkûm; o yüzden onu fiyat gibi sunmuyoruz.

Sık Sorulan Sorular

Kocaeli'de şubeniz veya sürekli sahada duran ekibiniz var mı?

Yok. Merkezimiz Eskişehir'de ve Kocaeli'ye iş bazında gidiyoruz. Başka illerde şubemiz olmadığını açıkça yazıyoruz, çünkü "yerel ekibimiz hemen gelir" cümlesi kurulup sonra saatlerce beklenen işlerin ne kadar sorun çıkardığını biliyoruz. Planlı gidiyoruz, gittiğimizde de işi tek seferde bitirecek ekipmanla gidiyoruz.

Depo zeminimizde çatlaklar var. Güçlendirme mi gerekiyor, komple yenileme mi?

Bu ikisinin arasındaki kararı ölçüm veriyor. Plakadan karot alıp gerçek kalınlığı ve betonun durumunu görüyoruz, delikten alt dolgunun sıkılığını kontrol ediyoruz, çatlak deseninin nerelerde yoğunlaştığına bakıyoruz. Alt tabaka sağlam ve çatlaklar yüzeysel yorulmaya bağlıysa, ankrajlı üst tabaka ile güçlendirmek çoğu zaman mümkün. Alt dolgu oturmuşsa üste ne dökerseniz dökün aynı yerden yeniden kırılır; orada bölgesel kesip alma ve yeniden dökme yolunu öneriyoruz.

Kolonu veya kirişi güçlendirebilir misiniz?

Statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan taşıyıcı elemana dokunmuyoruz. Onaylı proje varsa, o projedeki ankraj planına göre delik açma, filiz ekme, yüzey hazırlığı ve gerekli kesim işlerini yapıyoruz. Proje yoksa yapılacak ilk iş bizi çağırmak değil, yapıyı bilen bir mühendisle elemanın mevcut durumunu değerlendirmek.

Üretim durmadan çalışabilir misiniz?

Çoğu işte evet, ama koşulları önceden konuşmak gerekiyor. Elmas kesim ve karot suyla çalışıyor; bu su yayılmasın diye çevresini sınırlayıp topluyoruz, komşu hattı branda ve bariyerle ayırıyoruz. Yine de toz ve suyun tamamen ortadan kalktığı bir çalışma yok; hassas ekipmanın olduğu alanlarda vardiya dışı saatler daha doğru oluyor. Kocaeli işlerimizin önemli bölümü bu yüzden gece veya hafta sonu penceresinde ilerliyor.

Filiz ekme tam olarak ne işe yarıyor?

Mevcut betona açılan deliğe kimyasal ankrajla donatı yerleştirip, sonradan dökülecek betonun eski yapıya kenetlenmesini sağlıyor. Zemin plakasına ilave tabaka, makine temeline ilave kütle, istinat duvarına ilave kesit, rampa kenarına yeni beton gibi işlerin hepsinde bu bağ olmazsa yeni beton ayrı bir parça gibi davranır ve yük altında ayrılır. İşin görünmeyen ama en belirleyici kısmı burası.

Asfalt kesme ve altyapı geçişi de yapıyor musunuz?

Evet. Yol, saha ve otopark alanlarında hat boyunca asfalt kesimi, geçiş için beton duvar ve perdede karot delikleri, büyük kesitlerde ardışık karotla açıklık çıkarma işlerini yapıyoruz. Asfaltta kesim hattının düzgün olması, işlem sonrası yamanın uzun ömürlü olmasının ön şartı; kırıcıyla açılan düzensiz kenar birkaç mevsim içinde kendini belli ediyor.

Teklif için size ne göndermemiz gerekiyor?

İşlem yapılacak alanın fotoğrafları, mümkünse kısa bir video, kaba metraj, biliniyorsa plaka veya duvar kalınlığı, sahadaki elektrik-su durumu, araç yanaşma imkânı ve çalışılabilecek saat aralığı. Taşıyıcı elemanla ilgili bir talep varsa onaylı projeyi de görmemiz gerekiyor.

İlgili hizmetler: Karot Delme, Beton Kesme, Duvar Açma.