Eskişehir Karot | 52-600 mm Çapta Elmas Uçlu Delme

Bir Eskişehir karot işinde sonucu belirleyen şey ustanın bileği değil, sahaya hangi makinenin gittiğidir. 52 mm'lik bir data borusu deliğiyle 500 mm'lik bir tesisat şaftı aynı adla anılır; oysa motor gücü, devir sayısı, elmas soket matriksi ve sabitleme yöntemi bakımından bunlar bambaşka işlerdir. Vema Teknik olarak Tepebaşı'ndaki depoda tuttuğumuz ekipman parkı bu yüzden tek makineden değil, çap ve derinlik bandına göre ayrılmış bir setten oluşuyor. 16 yılda 5000'i aşkın uygulamada öğrendiğimizi bu sayfada anlatıyoruz: hangi delik hangi ekipmanla açılır, teknik sınıra nerede dayanılır.

Karot Delme Nedir: Kırmak Değil, Silindir Kesmek

Karot, ucunda elmas soketler bulunan içi boş bir silindirin dönerek betondan silindirik bir çekirdek koparmasıdır. Kırıcı ya da darbeli matkapla açılan delikte enerji darbeyle iletilir; beton kırılır, kenarda mikro çatlaklar ve donatı çevresinde aderans kaybı bırakır. Karotta darbe yoktur, yalnız dönme hareketi ve su vardır. Sonuç, kenarı düzgün, ölçüsü net ve komşu elemanlara titreşim aktarmayan bir deliktir. Kullanımı süren bir binada, çalışan bir üretim hattının yanında ya da güçlendirme yapılmış bir perdede tek makul yöntem budur.

Makine üç ana parçadan oluşur: motor ve redüktör grubu, üzerinde ilerleme kızağı bulunan kolon, kolonu yüzeye bağlayan taban plakası. İşi asıl yapan parça ise karot ucudur; elmas taneleri metal matriks içine gömülüdür ve matriks aşındıkça yeni elmas yüzeye çıkar. Yani uç kendini bileyerek çalışır. Matriks yanlış seçilirse aşınma durur, uç parlar ve ilerleme sıfırlanır. Sahada "makine delmiyor" denilen durumların çoğu güç eksikliği değil, soket seçimi hatasıdır. Karot delme uygulamalarında bizim ilk sorduğumuz soru bu yüzden delik çapı değil, betonun sınıfı ve donatı yoğunluğudur.

52-600 mm Çap Aralığı: Çap Değişince Makine de Değişir

Çap büyüdükçe kesilen çevre uzunluğu artar, dolayısıyla gerekli tork artar ve devir düşer. Elmas soketin doğru çalıştığı çevresel hız yaklaşık 3-5 m/s bandındadır; bu bandı tutturmak için 60 mm'lik uç dakikada 1200-1500 devirle dönerken 450 mm'lik uç 150-250 devire kadar iner. El tipi bir makineyle 600 mm delmek bu yüzden mümkün değildir; güç yetse bile devir uygun değildir.

• 52-82 mm: elektrik, data, klima drenajı ve doğalgaz geçişleri. 2-2,5 kW el tipi makine yeterli, ancak 20 cm üzeri derinlikte yine sehpaya bağlarız.
• 102-152 mm: pissu, havalandırma, yangın tesisatı. Sehpalı çalışma zorunlu; 3-3,5 kW motor, iki kademeli redüktör.
• 200-250 mm: ana tesisat hatları, kolon kaidesi geçişleri. 4-4,5 kW sınıfı makine, ağırlaştırılmış kolon ve ankrajlı taban.
• 300-450 mm: şaft, asansör hidrolik borusu, sanayi tipi baca. Düşük devir-yüksek tork kademesi ve kesintisiz su beslemesi şart.
• 500-600 mm: özel işler. Genelde göbek boşaltma tekniğiyle, önce küçük çapta pilot delikler açılıp ardından büyük uçla ilerlenerek yapılır; tek geçişte zorlamak hem ucu hem redüktörü yakar.

Derinlik tarafında da net bir sınır var. Standart karot uçlarının faydalı boyu 400-450 mm'dir. Daha kalın elemanlarda uzatma şaftı takılır ve 1,5 metreye kadar inilebilir; ancak uzatma her eklendiğinde salınım artar, delik eksenden kaçmaya başlar. 60-70 cm'yi geçen perde ve temellerde biz genellikle iki yüzden karşılıklı delip ortada buluşturmayı tercih ederiz. Bu yöntemde eksen kaçıklığını 5 mm altında tutmak için her iki tarafta da taban plakası ankrajla sabitlenir ve lazer hizası alınır.

Numune Karotu ile Tesisat Deliği: Aynı Uç, Bambaşka Prosedür

İki iş de aynı makineyle yapılır ama amaçları taban tabana zıttır. Tesisat deliğinde amaç boşluk açmaktır; çıkan beton çekirdek moloz sayılır. Numune karotunda ise amaç tam tersidir: çıkan silindirin sağlam kalması, laboratuvara zarar görmeden ulaşması gerekir. Bu yüzden numune alırken ilerleme baskısı düşük tutulur, su debisi artırılır ve çekirdek kırılmadan dışarı alınacak şekilde uç geri çekilir.

Beton dayanımı tespiti için alınan numunelerde TS EN 12504-1 esas alınır. Uygulamada 94-104 mm çap tercih edilir, boy/çap oranı 1:1 ya da 2:1 olacak şekilde kesilir ve bir elemandan en az üç numune alınır. Numune yeri seçilirken donatısız bölge aranır; bunun için Hilti Ferroscan ile tarama yapılır, donatı yerleşimi ve pas payı çıkarılır. Kolon ve kiriş gibi taşıyıcı elemanlarda numune alınacaksa kesit kaybı hesaba katılır, gerekirse alınan yer yapısal güçlendirme detayıyla telafi edilir. Numune boşlukları iş bitiminde büzülmesiz grout ya da epoksi harçla doldurularak kapatılır.

Tesisat deliğinde ise öncelik donatıyı korumaktır. Ferroscan taraması burada da yapılır; delik merkezi, donatı aralığına denk gelecek şekilde birkaç santim kaydırılır. Kolon ve kirişte deliği prensip olarak reddederiz, döşemede ise kolon yüzüne yakın bölgeden uzak durulur. Zorunlu hallerde donatı kesme kararı statik görüşe bağlanır. Aynı yapıda hem delik hem kesim gerekiyorsa işi beton kesme ekibiyle birlikte planlar, köşe deliklerini karotla açıp testereyi bu noktalardan başlatırız.

Elmas Soket ve Su Debisi: İlerleme Hızını Belirleyen İki Ayar

Soket seçimi sezgiyle değil, betonun karakterine göre yapılır. Kural ters çalışır: beton ne kadar sert ve dayanımlıysa matriks o kadar yumuşak olmalıdır ki aşınıp yeni elmasları açığa çıkarsın. Abrasif, çakıllı ve düşük dayanımlı betonda ise sert matriks kullanılır, aksi halde uç birkaç delikte tükenir.

• C20-C25 eski yapı betonu: genelde abrasif ve heterojen; orta-sert matriks, ilerleme hızlı ama uç aşınması yüksektir.
• C30-C35 güncel yapı betonu: standart bant; orta matriks ve normal ilerleme baskısı yeterlidir.
• C40 ve üzeri, silis dumanlı özel betonlar: yumuşak matriks ve düşük devir; zorlanırsa uç parlar, kesme durur.
• Yoğun donatılı bölgeler: donatı kesmeye uygun, elmas konsantrasyonu yüksek ve daha dayanıklı bağlı özel soketler kullanılır.

Su ise hem soğutucu hem taşıyıcıdır. Segman sıcaklığını düşürür ve kesme çamurunu delikten dışarı atar. Debinin yetersiz kalması en pahalı hatadır: uç ısınır, matriks mavi renk alır, elmas taneleri yerinden çıkar ve 3-4 delikte ömrünü doldurur. Pratikte 80 mm çapta 2-3 L/dak, 200 mm çapta 4-6 L/dak, 400 mm ve üzerinde 8-10 L/dak su gerekir. Şebeke basıncının düşük olduğu yerlerde 60-100 litrelik basınçlı su tankı taşırız ve en az 2-3 bar beslemeyi garantiye alırız. Çıkan çamurlu su vakumlu toplayıcıyla çekilir; bu, kullanımı devam eden binalarda ve üretim yapan tesislerde işin ayrılmaz parçasıdır.

Enerji ve Sabitleme: Sahada İşi Durduran İki Kalem

Karot makinesi görünürde küçük bir alettir ama akım çeker. 3,5-4,5 kW sınıfı bir motor tam yükte 220 volt hattan 20 amper civarı çeker. Şantiyede sık rastladığımız durum, 16 amperlik bir sigortanın ilk büyük çapta atmasıdır. Kablo kesiti de aynı ölçüde önemli: 2,5 mm² kesitli bir uzatmayla 25-30 metreden fazla mesafeye çıkıldığında gerilim düşümü motoru zorlar, tork düşer ve iş yavaşlar.

Elektriğin bulunmadığı ya da yetersiz olduğu noktalarda jeneratörle çalışırız. Tek makine için 5 kVA alt sınırdır, rahat çalışmak için 7-8 kVA tercih edilir; jeneratörün AVR'li olması şarttır, aksi halde dalgalanma elektronik kartı vurur. Islak ortamda çalışıldığı için hat üzerinde 30 mA kaçak akım koruması (PRCD) olmadan makineye enerji vermeyiz. Ekip sigortalıdır ve bu tertibat iş güvenliği kontrol listesinin ilk maddesidir.

Sabitleme tarafında üç yöntem kullanıyoruz. Birincisi dübelli ankraj: M12 çelik dübelle taban plakası betona bağlanır, en güvenli ve en yaygın yöntemdir. İkincisi vakum plakası; 0,7-0,8 bar altında tutan pompayla düzgün ve gözeneksiz yüzeylerde hızlı kurulum sağlar, ancak sıvalı yüzeyde ve tavan delmede tek başına asla kullanılmaz. Üçüncüsü döşemeler arasına sıkıştırılan hızlı sıkma direği; ankraj deliği açmanın istenmediği hazır teslim mahallerde tercih edilir. Tavan delme işlerinde ayrıca su toplama halkası takılır, aksi halde çamurlu su motorun içine akar.

Dar Alan, Yüksek Kat ve Eskişehir Sahasında Ekipman Planı

Eskişehir'de iş tipi ilçeye göre belirgin şekilde değişiyor ve buna göre kamyonete farklı ekipman yüklüyoruz. Odunpazarı ve Tepebaşı'nda ağırlık konut dönüşümü, işyeri tadilatı ve doğalgaz dönüşümü kaynaklı 52-127 mm bandında; buralarda sorun çap değil erişimdir. Merdiven boşluğu dar, asansör yok, tavan yüksekliği 2,40 m. Kısa kolonlu makine, açılı taban plakası ve katlanır su tankı bu yüzden standart ekipmanımız. Aynı bölgede kapı ve pencere boşluğu talebi geldiğinde işi duvar açma yöntemiyle birleştirip köşe karotlarını önce açıyoruz.

Organize sanayi bölgesinde ve TÜLOMSAŞ çevresindeki raylı sistem yan sanayisinde tablo değişir: kalın döşemeler, makine temelleri, 200-450 mm bandında ağır delikler ve çoğu zaman üretim durmadan çalışma zorunluluğu. Burada uzatma şaftı, ağır kolon, yüksek debili su beslemesi ve vardiya planı gerekir. Üniversite kampüslerindeki laboratuvar tadilatlarında ise gürültü ve toz sınırı belirleyicidir; su soğutmalı titreşimsiz çalışma zaten tek seçenektir. Sivrihisar, Çifteler, Alpu, Mahmudiye tarafındaki tarımsal tesis ve depolarda su ile elektrik çoğu zaman yoktur, jeneratör ve tank kamyonete peşinen yüklenir. Seyitgazi, Han, İnönü ve Sarıcakaya gibi uzak noktalara giderken işi tek seferde bitirecek şekilde yedek uç ve yedek soket setiyle çıkarız. Dış saha işlerinde asfalt kesme talebi de sıklıkla aynı ziyarette karşılanır.

Yüksek kat ve cephe işlerinde ekipman planı ayrı yapılır: makinenin yukarı taşınması, iskele üzerinde güvenli sabitleme ve atık suyun toplanması önceden çözülür. Bölgesel çalışma kapsamımızın tamamına Eskişehir karot sayfasından, kesim işlerimize ise Eskişehir beton kesme sayfasından bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

En büyük kaç mm çapta delik açabiliyorsunuz?

Ekipman parkımız 52 mm ile 600 mm arasını kapsıyor. 450 mm'ye kadar tek uçla tek geçişte ilerliyoruz. 500-600 mm bandında ise genellikle göbek boşaltma yöntemi kullanıyoruz: önce küçük çapta pilot delikler açılıyor, ardından büyük uçla ilerleniyor. Bu bantta kesintisiz su beslemesi zorunludur.

Ne kadar derine inebiliyorsunuz?

Standart uç boyu 400-450 mm'dir. Uzatma şaftıyla 1,5 metreye kadar inebiliyoruz, ancak her uzatma salınımı artırdığı için eksen kaçıklığı riski büyür. 60-70 cm üzeri kalınlıklarda karşılıklı iki yüzden delip ortada buluşturmayı tercih ediyoruz. Bu yöntemde kaçıklık genelde 5 mm'nin altında kalır.

Numune karotu ile tesisat deliği arasındaki fark nedir?

Amaç farklıdır. Tesisat deliğinde işe yarayan şey boşluktur, çıkan çekirdek atılır. Numune karotunda ise çıkan silindirin kendisi ürün olduğu için sağlam çıkması gerekir; ilerleme baskısı düşürülür, su artırılır. Numune yeri donatısız bölgeden seçilir ve iş sonunda büzülmesiz harçla kapatılır.

Kolon veya kirişten delik geçirebilir misiniz?

Prensip olarak hayır. Kolon ve kiriş taşıyıcı elemandır; donatı kesilmesi kesit kapasitesini doğrudan düşürür. Zorunlu bir durum varsa önce Ferroscan taraması yapılır, donatı yerleşimi çıkarılır ve karar statik görüşe bağlanır. Uygun görülürse delik donatı aralığına denk gelecek şekilde konumlandırılır, gerekirse çevresi güçlendirilir. Döşemede de kolon yüzüne yakın bölgeden uzak dururuz.

Delme sırasında su ve toz binaya zarar verir mi?

Bütün delikler su soğutmalı açıldığı için ortama toz çıkmaz. Çamurlu su, delik ağzına takılan toplama halkası ve vakumlu makineyle çekilir. Kaplamalı zeminlerde koruma serilir. Islak ortamda 30 mA kaçak akım koruması olmadan çalışmayız.

Fiyat nasıl belirleniyor, keşif ücretli mi?

Telefonda metre başı rakam vermiyoruz çünkü maliyeti belirleyen kalemler işten işe değişiyor: çap, kalınlık, beton sınıfı, donatı yoğunluğu, erişim zorluğu, elektrik ve su durumu. Yoğun donatılı C40 bir temelde açılan 300 mm'lik delikle, C25 bir duvarda açılan 82 mm'lik delik aynı işçilik değildir. Bu yüzden fiyat keşifte netleşir; keşif ücretsizdir ve keşif sonunda yazılı teklif veririz.

Eskişehir'de karot deliği ihtiyacınız varsa önce yerinde bakıp donatı taramasını yapar, hangi çapın gerektiğini söyleriz. Ücretsiz keşif ve yazılı teklif için 0532 659 32 46 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz; Odunpazarı ve Tepebaşı içinde çoğu zaman aynı gün, ilçelerde program dahilinde sahaya çıkıyoruz.